ETKİNLİĞİN AMACI

Gastronomi turizmi ve coğrafi işaretli birden çok ürünü bulunan Konya  ilinde, 22-26 Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek bu proje, üniversitelerin Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalı lisansüstü öğrenim gören öğretmen ve öğretmen adaylarının sürdürülebilirlik ve kültürel miras kapsamında multidisipliner yaklaşımla mutfakta sürdürülebilirliğin devamı konusunda her yönüyle akademik bilgi birikimlerini geliştirmek, bilimsel araştırma ve problem çözme becerilerini artırmak, çok yönlü bilgi akışının geliştirilmesi hedeflenmektedir. Proje, doğrudan deneyimleme ve disiplinler arası etkinlikler yoluyla katılımcıların fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimlerine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Proje, İç Anadolu genelindeki Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalı’ndan 12’si kız ve 12’si erkek olmak üzere toplam 24 öğretmen adayını kapsamaktadır. Katılımcılar, sürdürülebilirlik ve mutfak uygulamaları, kompost uygulamaları ile sıfır atık üretim teknolojisi, nörogastronomi, logo ve pazarlama stratejileri, yapay zeka kullanımı, podcast çekimi gibi disiplinler arası bir yaklaşımla hazırlanmış toplam 38 etkinliğe katılacaktır. Etkinlikler, katılımcıların bilgi ve becerilerini geliştirmeyi, teorik ve uygulamalı çalışmalar aracılığıyla empati, sorumluluk ve liderlik gibi sosyal becerilerini desteklemeyi hedeflemektedir.

Hedef kitle olarak İç Anadolu genelindeki Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalı’ndan 12’si kız ve 12’si erkek olmak üzere toplam 24 öğretmen adayının seçilmesinin temel nedeni, bu bireylerin gelecekte çalışacakları okul yada üniversitelerde öğrencilerinin eğitiminden sorumlu olmaları ve sürdürülebilirlik ve kültürel mirasın gelişen teknoloji ile korunması ve iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması bilincini çocuklara kazandırmada kritik bir rol oynamalarıdır. Özellikle gençlik ve çocukluk döneminde verilen eğitim sevgi ve bilincin şekillenmesi için en önemli dönemlerden biridir. Bu nedenle, öğretmen adaylarının sürdürülebilirlik ve gelişen teknoloji karşısında mutfakta bilinçsiz tüketimin azaltılması konusunda uygulama yaparak anlatabilecekleri şekilde farkındalık kazanması, bu değerleri içselleştirmesi ve gelecekte genç nesillere aktarabilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, öğretmen adaylarının liderlik, empati, sorumluluk ve problem çözme gibi sosyal becerilerinin geliştirilmesi; iklim ve küresel sorunlara duyarlı, kültürel mirası koruyucu ama yeni fikirlerle teknolojiyi kullanarak üretici bireyler olarak yetişmelerine olanak tanıyacaktır. Proje kapsamında sürdürülebilirlik ve mutfak uygulamaları, kompost uygulamaları ile sıfır atık üretim teknolojisi, nörogastronomi, logo ve pazarlama stratejileri, yapay zeka kullanımı, podcast çekimi gibi çeşitli alanlarda düzenlenecek toplam 38 etkinlik yer almaktadır. Bu etkinliklerle, öğretmen adaylarının bilimsel bilgileri günlük yaşamda uygulama yetenekleri geliştirilerek, sürdürülebilirlik te yaşanabilecek sorunlara yönelik çözüm süreçlerinde aktif rol almaları sağlanacaktır. Katılımcıların bireysel ve mesleki gelişimlerine katkı sağlanırken, onların zihinsel ve duygusal sağlıklarını desteklemek de proje hedefleri arasında yer almaktadır. Projenin toplumsal etkisi oldukça geniş kapsamlıdır.

Projenin gastronomi ve sürdürülebilirlik alanında hazırlanması multidisipliner olarak düşünülmüş, kültürel kimliğin yansıması olan beslenmede bir çok görsel imgeden oluştuğu için proje bu temeller üzerine bina edilmiştir. Çünkü gastronomi sadece beslenme temelli değil; sosyal ve kültürel bilimlerden köken alan, kültürel kimliğimizle, hayvancılıktan tarıma, tarımdan gıdaya, gıdadan biyolojiye, biyolojiden kimyaya, kimyadan biyokimyaya, koku ve tat notalarıyla sinir hücrelerimizde duyusal yorumlamamızı sağlayan, yaşantımızdan hatta psikolojimizle etkilenen, görsellikle güzel sanatlarla yeme isteğimizi farklılaştıran multidisipliner bir alandır. Bu alanda kültürel kimliğimiz ve korunarak sürdürülebilir kalması gerekmektedir. Birleşmiş milletler sürdürülebilirlik hedefleri içinde de yer alan “Açlığa son, sağlıklı ve kaliteli yaşam, temiz su, sorumlu üretim ve tüketim, sudaki yaşam, karadaki yaşam, amaçlar için ortaklık başlıkları” için önce yerel üretim, yerel ürünlerin bilinmesi ve israfın önüne geçilerek tüketilmesi, atık değerlendirilmesinin yapılması gerekmektedir. Türkiye gibi turizm ve gastronomi rotalarının, coğrafi işaretli ürünlerin çok olmasına rağmen bilinirliğinin bu esnada da kullanımının artırılması önem arz etmektedir. Çünkü alanda yetiştirdiğimiz şeflerimiz ile yöresel ürün hazırlanma sürecinde bu toprakların gen bankalarını kullanarak beslenmede kimliğimizi ve ruhumuzu yansıtmaları ekonomimize de değer katacaktır. Sürdürülebilirlik 1900’lü yıllarda benimsenmesine rağmen mutfağımıza ve kültürel süreçlerimize bakıldığında kadim bilgilerimizde zaten olduğunu söylememiz mümkündür. “Tarladan tabağa tabaktan doğaya” mottosu ile başladığımız “Sürdürülebilir mutfak” (ISBN:978-625-6949-27-0; ISNB: 978-625-6208-45-2) kitaplarımızdan yola çıkarak gastronomi açısından zengin bir mutfak kültürüne sahip olan Ülkemizde sürdürülebilirliğin sağlanması için çevresel sürdürülebilirlikle başlayıp (hava, su ve toprak), atalık tohumlar, mikrofiliz ve mantar yetiştiriciliği, mutfak bahçeciliği, coğrafi işaretli ürünler ve yetiştirilen ürünler için gıda güvenliğinin uygulanması /bilinmesi gerekmektedir. Sadece bu üretim süreçleri değil yetiştirilen ürünlerin mevsimsel olarak nasıl hazırlanması, soğuk/sıcak/pastane uygulamaları kısaca nasıl tüketilmesi gerektiğinin yanında sağlık için nelere dikkat edilmesi gerektiği de önemli bir noktadır. Oluşacak atıklar için önce israfın temel etkenleri ve atıkların ayrıştırılması kompostlanması kalan ürünlerden sabun gibi nasıl değerlendirilmesi gerektiği bilinmelidir. Yine sürdürülebilirlik açısında üretilen ürünün nörogastronomi açısından duyulara hitap ederek yapay zeka teknolojileri ile değişimi, pazarlaması da ayrı bir süreci yansıtmaktadır. Tüm bu süreçleri içine alan doğal kaynakların bilinçli-verimli kullanılmasını hedefleyen “mutfakta sürdürülebilirlik” eğitimi ile lisansüstü eğitim alan öğretmen adaylarına bilimin ve bilginin eğlenceli hali ile mutfak kültürümüzü önyargılardan uzak şekilde tanıtmak ve sürdürülebilirliği gençlerimize anlatabilmeleri için zemin oluşturmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda İç Anadolu bölgesindeki Üniversitelerin gastronomi bölümünde lisansüstü eğitim alan bireylere ek; b planı olarak beslenme diyetetik, gıda mühendisliği ve beslenme ve gıda ile ilişkili tüm bölümlere de eğitim programı açılarak farklı bilimsel araştırma yapan kurum kuruluşlar arasında köprü kurulması sağlanarak; eğitim sonunda sürdürülebilir mutfak açısından bilgi ve becerilerinin geliştirilmesini sağlamak istenmektedir. Böylece çevre, gıda, beslenme, mutfak, teknoloji açısından etkileşim sağlanacaktır. Farklı uzmanlık alanlarına sahip eğitmenler ile tecrübe paylaşımı yapılması ve günlük hayat ile ilişkilendirme yapılması sağlanacak, böylece sürdürülebilir mutfak açısından yeni içerik oluşturulması sağlanmış olunacaktır. Böylece etkinlik ile akademisyen/ öğretmen ve adayları olan lisansüstü öğrencilerine eğitim verilecektir. Program, öğrencilerin akademik ve mesleki kariyerlerinde başarılı olmalarına katkı sağlayacak temel bilgi ve becerilerle donatmayı hedeflemektedir. Eğitim programının temelinde akademisyen/ öğretmen ve adayları olan lisansüstü öğrencilerinin sürdürülebilirlik açısından multidisipliner yaklaşımla mutfakta sürdürülebilirliğin devamı konusunda her yönüyle akademik bilgi birikimlerini geliştirmek, bilimsel araştırma ve problem çözme becerilerini artırmak, çok yönlü bilgi akışı kazandırması hedeflenmiştir. Bu nedenle,38 saat teorik ve pratik olarak (5 gün) “Sürdürülebilir Mutfak Eğitimi’ planlanmıştır. Bu nedenle eğitmen ekibimizde multidisipliner alanlarda çalışan hocalarımız dahil edilmiştir. Bu sayede, gelecek çalışmalara ışık tutması, bu alandaki eksikliklere çözüm olması hedeflenmiştir. Eğitim programı sonunda katılımcılar 4005 proje öğretim hedefleri ve kazanımlarıyla, katılımcıların alanları ile ilgili “Sürdürülebilir Mutfak” ve bu alandaki sorunlara  yönelik çok yönlü bakış açısı kazandırmaya yardımcı olmaktır. Program sonunda eğitmen ve katılımcılara sertifika düzenlenecektir.

Hedef kitle, Türkiye’deki İç Anadolu bölgesinde üniversitelerin Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalında lisansüstü öğrenim gören, 12’si kadın ve 12’si erkek olmak üzere toplamda 24 öğretmen adayından oluşmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde şu kriterler dikkate alınacaktır:

1. Gönüllülük esasına dayalı olarak katılım sağlanacaktır.

2. Kadın ve erkek öğrencilerin sayısı eşit olacak şekilde seçilecektir.

3. Daha önce TÜBİTAK 4005 eğitimi projelerine katılmamış bireyler önceliklendirilecektir.

4. Başvuru sayısının fazla olması durumunda, başvuru sırasına göre değerlendirme yapılacaktır.

5. Hedef kitlenin farklı üniversitelerden katılım göstermesi öncelikli olacaktır.

6. Akademisyen ve öğretmen adaylara öncelik verilecektir.

7. Katılımcılardan proje konusuna yönelik bir fikirle başvurmaları beklenecektir.

8. Katılımcıların TÜBİTAK – Araştırmacı Bilgi Sistemleri (ARBİS) veri tabanında kayıtlı olması gerekmektedir.

9.Katılımcıların OHAL kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler ile doğrudan veya anılan Kanun Hükmünde Kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların teşkilatından çıkarılmamış olması gerekmektedir.  

10. Engelli ve şehit yakınlarına da öncelik verilmesi planlanmıştır.

Proje kapsamında, sosyal medya üzerinden “https://www.mutfaktasurdurulebilirlik.com/)” isimli bir web sitesi oluşturulmuş ve grup üyelerine bilgilendirmeler yapılmaya başlanmış; ilgili paydaşlara, uzmanlara, eğitmenlere ve rehberlere duyurular buradan yapılacaktır. Ayrıca, etkinliğin yaygın etkisinin artırılabilmesi amacıyla tüm bilgi akışı Bilim ve Toplum Başkanlığı tarafından oluşturulan portal (https://4000.tubitak.gov.tr) üzerinden de paylaşılacaktır. Online bireysel başvuru için site açılmış olup bilgi ve başvuru formu sitede yer almaktadır (https://www.mutfaktasurdurulebilirlik.com/). İlanlar ise tüm üniversitelerin “Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalı” başkanlarına mail yoluyla iletilecektir.

Projenin ana hedefi doğrultusunda disiplinler arası etkinlikler tasarlanmıştır. Etkinlikler katılımcıların 5 gün boyunca konaklamasız katılımıyla gerçekleşecektir. Özellikle iç Anadolu'da 13 Üniversitede gastronomi bölümü vardır (Anadolu, Ankara Hacı Bayram Veli, Ankara Medipol, Başkent, Aksaray, Erciyes, Eskişehir Osman Gazi, Kapadokya, Necmettin Erbakan, Selçuk, Nevşehir Hacı Bayram Veli, Niğde Ömer Halisdemir, Sivas Cumhuriyet Üniversiteleri). Proje kapsamında toplamda 38 farklı etkinlik planlanmıştır.

Önemli Notlar: Katılımcı sayısı eğitimin verimli olarak gerçekleştirilebilmesi için 24 kişi ile sınırlı tutulacaktır. En az 10 katılımcı Konya’da bulunanlardan seçilecektir. Eğitim, bu konularda temel bilgi sahibi olmak isteyen yeni başlayanlar kadar, mevcut bilgilerini derinleştirmek isteyen ileri düzey öğrenciler için de uygundur. Katılımcıların herhangi bir ön bilgiye sahip olma şartı bulunmamakla birlikte, ilgili alanlarda ilgi ve öğrenme motivasyonu önemlidir. Etkinliğin internet sitesinde ve sosyal medya ortamlarında duyurular yapılarak etkinliğe katılmak isteyenlerin başvuruda bulunmasına imkân sağlanmıştır. Etkinliğin başlamasına son iki gün kalıncaya kadar başvuru yapılabilir. Yeterli sayıda başvuru olmaması durumunda, farklı fakülte ve birimlerden konuya ilgi duyan lisansüstü öğrencilerine de katılım imkanı sağlanacaktır. Katılımcı adaylarının,  https://www.mutfaktasurdurulebilirlik.com/bavuru-1 adresinden Başvuru Formunu online olarak doldurarak son başvuru tarihinden önce iletmeleri istenecektir. Katılımcılar için hazırlanan Başvuru formunda TÜBİTAK kriterleri baz alınarak sorular sorulmuş olup, alınan yanıtlara göre asıl ve yedek liste oluşturulacaktır. Asıl listedeki katılımcı adaylarına sonuçlar e-posta ile bildirilecek ve katılım durumlarına dair geri bildirim talep edilecektir. Asıl listedeki katılımcının katılımını iptal etmesi durumunda yedek listeden katılımcı belirlenecektir. Katılımcılarla iletişim için egunes@erbakan.edu.tr ve olası mail sorunları için ikinci bir adres daha verilerek (dogukan.bayesen@rumeli.edu.tr ) mail adresleri kullanılacaktır. En az lisans düzeyinde temel beslenme ile ilgili bilgileri almış olmaları gerekmektedir. katılımcılardan kişisel önlük ve terliklerini getirmeleri istenecektir

ETKİNLİĞİN KAPSAMI

Etkinlik kapsamında Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gıda Mühendisliği, Beslenme ve Diyetetik alanlarında lisansüstü (Yüksek lisans 20; Doktora 10 kişi) (kayıtlı/mezun) kişilere yüz yüze ve online (%15) eğitim verilecektir. Akademisyen ve öğretmen adaylara öncelik verilecektir. Eğitim programının daha fazla bireye ulaşması açısından başvuracak bireylerde çeşitliliğin sağlanmasına dikkat edilecektir (çalışılan kurum, eğitim alınan üniversite). Kahramanmaraş merkezli depremden etkilenen 11 ilden (Kahramanmaraş, Hatay, Gaziantep, Malatya, Diyarbakır, Kilis, Şanlıurfa, Adıyaman, Osmaniye, Elazığ ve Adana) birinde ikamet eden veya deprem dolayısıyla etkilenerek başka bir ilde bulunan araştırmacılar/öğrenciler ile bölge üniversitesindeki engelli ve şehit yakını olan araştırmacılar/öğrencilere öncelik tanınacaktır. Online bireysel başvuru için site açılmış olup bilgi ve başvuru formu sitede yer almaktadır. İlanlar ise tüm üniversitelerin “Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gıda Mühendisliği, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı” başkanlarına mail yoluyla iletilecektir.

5 günlük program kapsamında eğitimler; Necmettin Erbakan Üniversitesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Iğdır Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Konya Ticaret Odası Üniversitesi, Doğuş Üniversitesi, Muş Alparslan Üniversitesi ve İstanbul Rumeli Üniversitelerinden deneyimli öğretim üyeleri tarafından gerçekleştirilecektir. Ayrıca Üniversite akademisyenleri dışından Uzman Eczacı ve Diş Hekimi de eklenerek eğitim çok yönlü yapılacaktır. Yeterli sayıda başvuru olmaması durumunda, farklı fakülte ve birimlerden konuya ilgi duyan lisansüstü öğrencilerine de katılım imkanı sağlanacaktır.

Tüm eğitimler NEÜ Gastronomi uygulama mutfakları, Barista atölyesi ve sınıflarında gerçekleşecek olup; %15 online eğitim çevrimiçi olarak Microsoft Teams Platformu’nda gerçekleşecektir.​